ريزوســفر The Rhizosphere
واژه ريزوسفر اولين بار توسط لورنس هيلتنر (Hiltner Lorenz ) از دانشگاه مونيخ آلمان در سال 1904 پيشنهاد و توصيف گرديد.
هيلتنر منطقه اطراف ريشه هاي گياهان لگوم كه حداكثر فعاليت و فراواني ميكروبي را دارد بهعنوان ريزوسفر معرفي كرد.
ريزوسفر (Rhizosphere) از دو كلمه يوناني Rhiza يا Rhizo و Sphere تشكيل شده است،
خاكشناسان، ميكروبيولوژيست ها و فيزيولوژيست هاي گياهي تعاريف متعددي براي ريزوسفر ارائه داده اند:
منطقه يا حجم خاك اطراف ريشهها كه در مجاورت ريشه قرار دارد و تحت تأثير ترشحات ريشه قرار ميگيرد.
ريزوسفر عمقي از خاك است كه بهدليل وجود ريشه گياهان، تغييرات كمي و كيفي اجتماعات ميكروبي در آن ديده ميشود،
ريزوسفر حجمي از خاك است كه توسط سيستم ريشهاي يك گياه اشغال گرديده است و يا تحت تأثير فعاليت آن قرار مي گيرد،
ريزوسفر محلي است كه اثر متقابل بين ذرات معدني خاك، ريشه گياه و ميكروبها بهوقوع ميپيوندد،
ناحيه اي از خاك كه تحت تأثير ريشه گياه بوده و تعداد زيادي از ميكروارگانيسمها در آن يافت ميشود،
منطقه ريزوسفر خيلي باريك است و دامنه وسعت آن بسيار متغير مي باشد و به عوامل مختلف نظير نوع و گونه گياه، مرحله رشد گياه، وضعيت متابوليكي گياه، نوع و شرايط خاك و شرايط محيطي بستگي دارد،
ضخامت منطقه ريزوسفر در مراحل مختلف رشد گياه و در گونه هاي مختلف گياهي ثابت نيست،
مثلاً، اكثر بررسيها نشان ميدهند كه تعداد و فعاليت ميكروبهاي ريزوسفري هنگامي كه رشد و توسعه رويشي گياه حداكثر است، زياد خواهد بود.
ضخامت لايه ريزوسفري در گوجه فرنگي حدود 5 ميليمتر و در لوپن 16 ميليمتر گزارش شده است،
خاك غير ريزوسفري (Bulk soil or control) محيطي است كه در آن ريشه وجود ندارد يا خاك با ريشه تماس نداشته يا خصوصيات مختلف آن تحت تأثير فعاليت ريشه قرار نميگيرند،
خاك ريزوسفري بهگونه اي است كه با تكان دادن آن در آب استريل ذرات معدني به راحتي جدا مي شوند،
مانند هيستوسفر (Histosphere)، ادافسفر (Edaphosphere)، ريزوسفر داخلي (Endorhizosphere)، ريزوسفر خارجي (Ectorhizosphere)،
اكتوريزوسفر (ريزوسفر خارجي) يا Ectorhizosphere شامل خاك چسبيده به سلولهاي زنده ريشه گياه است،
اندوريزوسفر (داخل ريشه) Endorhizosphere شامل ميكروبهائي است كه داخل سلولهاي اپيدرمي پوست يا بافت ريشه زندگي ميكنند.
تقسيم بندي ريزوسفر:
اندوريزوسفر (داخل ريشه) گاهاً به دو بخش تقسيم مي گردد:
هيستوسفر (بافت ريشه) يا Histosphere
كورتوسفر (پوست ريشه) يا Cortosphere
برخي بيولوژيستها، حجم خاك تحت تأثير بذور در حال جوانه زدن، بههمراه ميكروبهاي موجود در آن را Spermosphere مي نامند.
هر گروه از ميكروب ها (بويژه باكتري ها) به صورت انتخابي در يكي از اين سه بخش مستقر شده و كلونيزاسيون موفق تري دارند،
ريزوسفر:
ريزوپلان:
مايكوريزوسفر:
اسپرموسفر:
+ نوشته شده در چهارشنبه چهارم دی 1387ساعت 16:43 توسط هانی قنبری مفتی کلایی
|
